Art dans l’espace public

1

Creation ‣ Kris Martin

Over het kunstwerk

Jusqu’en 1978, lorsque les Clarisses quittèrent l’abbaye de Groeninge, ces chapelles murales représentaient les Sept Douleurs de Marie. Kris Martin leur redonne vie avec Creation, une œuvre en mosaïque de verre qui, dans un langage de formes abstrait et universel, fait référence aux sept jours de la création.

L’œuvre de Kris Martin (°1972) est imprégnée de symbolisme religieux et est ainsi fortement liée aux nombreux monastères, églises et chapelles de sa ville natale, Courtrai. Son travail soulève des questions sur l’identité, le sens de la vie et la fugacité — des thèmes qui traversent l’histoire de l’art depuis des siècles. Il joue avec la reconnaissance et l’étrangeté pour nous inviter à réfléchir aux grandes questions. De cette manière, il crée un espace pour la contemplation, la réflexion, la résistance et la poésie.

Photo: Dieter Van Caneghem

2

Sing Sing ‣ Frederik Van Simaey

Over het kunstwerk

Sing Sing est une sculpture en forme de clôture métallique qui ne semble ni délimiter un ruimte ni mener quelque part. Elle est conçue de manière à ce que, lorsqu’on frappe les différentes barreaux avec une baguette ou un bâton, on entende la mélodie de Altijd is Kortjakje ziek. La longueur des barreaux crée la variation de hauteur de son.

L’œuvre est réalisée par l’artiste Frederik Van Simaey et a été acquise en 2018 par la Ville de Courtrai après la Triennale PLAY. La comptine, très connue, renvoie au souvenir de l’enfance insouciante de l’artiste. Altijd is Kortjakje ziek est un chant d’enfants qui trouve son origine dans une chanson populaire du XVIIIᵉ siècle. L’œuvre invite les visiteurs à se laisser bercer par cette nostalgie et à renouer avec leur propre enfance.

Frederik Van Simaey (°1979, Courtrai) nous confronte à des choses que nous risquons d’ignorer. Il utilise des objets apparemment sans valeur et les transforme, par de légères interventions, en énigmes poétiques et artistiques. De cette manière, il crée une tension entre concept, réalité et attente, tout en s’interrogeant sur la nécessité même de créer.

Photo: Dieter Van Caneghem

3

THERE'S SOMETHING IN THE AIR ‣ Sandra E. Blatterer

Over het kunstwerk

L’œuvre lumineuse THERE’S SOMETHING IN THE AIR a été conçue par Sandra E. Blatterer (°1978, Vienne). Lors de la rénovation de l’ancienne caserne de pompiers et sa transformation en nouvelle Deelfabriek, une intégration artistique a été prévue, et c’est la sculpture lumineuse de Sandra Blatterer qui a été choisie.

Deelfabriek
À la Deelfabriek, l’économie circulaire trouve sa place en ville. Ce lieu représente une nouvelle manière de vivre et de penser, en phase avec la tendance croissante du partage et de la réutilisation. Différents projets citoyens y sont implantés, autour du troc, de l’emprunt et du recyclage. C’est un espace ouvert à tous, qui favorise un climat autonome et valorisant où les initiatives peuvent se rencontrer et se renforcer mutuellement. Cette vision partagée du « partage » crée un lien avec ceux qui souhaitent économiser, consommer moins, vivre plus durablement ou devenir plus autonomes.

Ancienne caserne de pompiers
Ce site était l’ancienne caserne de pompiers de Courtrai. Le bâtiment moderniste a été construit en 1940 par les architectes W. Dutoit, P.A. Pauwels et W. Vanspranghe. La tour de 24 mètres avec son nid d’aigle en verre, autrefois utilisée pour sécher les tuyaux d’incendie, est un repère visible de loin et constitue un véritable landmark. C’est pour cette raison que l’œuvre de Sandra Blatterer a été installée dans la tour.

THERE’S SOMETHING IN THE AIR
La sculpture lumineuse sert de balise dans la ville et constitue un point de repère pendant les heures sombres. Le concept est né de l’idée « d’écrire avec la lumière ».

Sandra Blatterer expérimente des dessins lumineux tridimensionnels dans l’espace et explore la manière dont ces formes se rapportent au spectateur, à l’environnement et aux matériaux environnants. Cette œuvre joue avec l’espace, le public et le privé, le conceptuel, tout en renvoyant aux inscriptions fonctionnelles de notre monde et à l’univers matérialiste des produits. La sculpture lumineuse relie les habitants, unit la ville et, par sa matérialité, fait écho à la mission et à la vision de la Deelfabriek, devenant ainsi une sorte de sculpture sociale.

“Plucking something out of the air means drawing from the void. ‘Something is in the air’ points to an expectant future soon materializing. Both ideas together seem to sketch the outlines of a yet unshaped space wherein any further thought and dream can breathe, from whomever it may originate.” – Thomas Schütt

Sandra E. Blatterer est née à Vienne (Autriche) et vit et travaille à Berlin (Allemagne). Dans son travail, elle explore différentes méthodes de création artistique de la lumière et l’effet de diverses qualités de lumière dans des espaces. Elle crée des installations et des performances à partir de croquis, d’études médiatiques, de vidéo-mapping, de musique, de photographie et d’architecture.

Photo: Ville de Courtrai

4

Sequence n°1 ‣ Filip Dujardin

Over het kunstwerk

Le long du chemin de halage de la Lys surgit soudainement une structure singulière : un long mur en briques rouges et tuiles, à la fois reconnaissable et déroutant. Sequence n°1 de l’artiste et photographe Filip Dujardin ressemble à première vue à un bâtiment inachevé ou à une structure résiduelle — avec un escalier, une arche, une cheminée et une ligne de toit — comme si le début d’une maison se déployait dans l’espace ouvert. Mais en s’approchant, on réalise qu’il s’agit de quelque chose d’autre. L’installation n’a ni intérieur, ni fonction, ni unité complète. Elle existe uniquement comme forme : une succession de gestes architecturaux qui ne mènent nulle part.

Dans cette œuvre, Dujardin joue sur la frontière entre réalité et imagination. Connu pour ses photomontages d’édifices impossibles, il troque ici pour la première fois ses images numériques contre des matériaux physiques. Le résultat est une promenade sculpturale à travers le langage de l’architecture, où chaque forme suggère quelque chose, sans jamais devenir un véritable bâtiment.

L’installation a été réalisée en 2015 dans le cadre du parcours artistique Flux, sur un site symbolisant le renouveau du lien entre Courtrai et sa rivière. Après les grands travaux sur la Lys, la rive a retrouvé espace et calme. Les matériaux utilisés, tels que les briques creuses et les tuiles classiques, font référence à la fois au passé industriel de la région et à la culture du bâtiment quotidienne en Flandre.

Filip Dujardin (°1971) est photographe, historien de l’art et artiste visuel. Il vit et travaille à Gand, explorant dans son œuvre la frontière entre architecture, illusion et imagination.

Photo: Filip Dujardin

5

Modified Social Bench NY #05 ‣ Jeppe Hein

202404 Modified Social Bench Jeppe Hein c Dieter Van Caneghem 3

Over het kunstwerk

À première vue, ce banc rouge vif ressemble à un simple endroit pour s’asseoir, mais en s’approchant, on remarque vite que quelque chose déroute. Ce Modified Social Bench de l’artiste danois Jeppe Hein nous invite à repenser notre rapport à un objet du quotidien. Par sa forme déformée, s’asseoir devient une expérience active, parfois ludique. On s’appuie, on grimpe, on cherche son équilibre — et le banc devient bien plus qu’un simple mobilier urbain. Avec ses bancs, Jeppe Hein encourage le public à regarder différemment son environnement… et les autres. Quelle place occupons-nous ? Jusqu’où accueillons-nous l’autre ? Le banc stimule rencontre, interaction et conversations inattendues dans l’espace public.

L’œuvre a été installée en 2018 à l’occasion du festival d’art PLAY à Courtrai et est depuis devenue un repère reconnaissable le long des quais de la Lys.

Jeppe Hein (°1974, Copenhague) vit et travaille à Berlin. Il est connu pour ses installations interactives qui associent jeu et réflexion sociale. Il a été l’assistant de l’artiste Olafur Eliasson et a représenté le Danemark à la Biennale de Venise en 2003.

Photo: Dieter Van Caneghem

6

Wilting Flower #5 ‣ Daan Gielis

Over het kunstwerk

Cette fleur néon bleu-vert de six mètres de haut, avec son bouton suspendu, se situe dans la zone intermédiaire entre vitalité et vulnérabilité. La fritillaire pintade (Fritillaria meleagris) est un symbole de renaissance et de renouveau. D’une simple pression sur un bouton, la fleur néon s’illumine pendant quelques minutes. Comme une variante poétique du rituel séculaire d’allumer des bougies dans la chapelle, l’œuvre symbolise la continuité entre ceux qui recherchent le réconfort et la beauté, autrefois et aujourd’hui.

Daan Gielis (1988−2023) s’est inspiré pour cette œuvre d’une collection d’estampes sur bois du début de l’époque moderne conservée au musée Plantin-Moretus à Anvers. L’artiste a grandi entouré de plantes — sa mère est fleuriste et son père paysagiste — et a été fasciné par leur temporalité. En quelques jours seulement, une fleur fane, mais durant sa courte vie, elle témoigne d’une immense force vitale. Gielis exprime cette coexistence de temporalité et de puissance à travers un néon lumineux. Cette temporalité, il a dû lui-même l’embrasser : dès son enfance, il a été confronté à une maladie auto-immune sévère. Elle l’a rendu vulnérable et confronté à la fragilité, mais a nourri sa volonté de vivre. Cette expérience est au cœur de ses Wilting Flowers, des fleurs mourantes qui continuent de briller et d’émettre de la lumière. Une vie courte, représentée à l’instant où elle touche presque à sa fin.

Photo: Dieter Van Caneghem

7

De eerste stap ‣ André Taeckens

2024 De Eerste Stap Moeder en Kind Andre Taeckens c Dieter Van Caneghem

Over het kunstwerk

De eerste stap (« Le premier pas »)
Cette sculpture en pierre blanche, communément appelée « Mère et Enfant », représente une mère soutenant son jeune enfant dans ses premiers pas hésitants. Le thème est tiré de la vie quotidienne et illustre la tendresse maternelle. Mais au-delà d’un moment intime, l’œuvre rend également hommage aux jeunes parents de l’immédiat après-guerre. Les familles retrouvent l’espoir et le taux de natalité augmente. Lors de l’ouverture du parc en 1955, la sculpture devint le symbole de la génération du baby-boom, qui fréquentait le parc avec ses tout-petits, pleine d’attentes pour l’avenir.

André Taeckens
André Taeckens (1909, Torhout – 1965, Bruges) découvrit très jeune son amour pour la pierre. À l’âge de 13 ans, il débuta son apprentissage auprès du tailleur de pierre Aleyn dans sa ville natale. Il poursuivit ensuite sa formation à l’Académie de Gand, où il perfectionna son métier entre 1932 et 1938. Lors de sa dernière année d’études, il obtint le Prix de la Ville de Gand. Taeckens devint un sculpteur renommé. En 1955, année durant laquelle la Ville de Courtrai acquit Le premier pas, il fut également récompensé à l’international : il reçut le prix Thorlet à Paris et fut distingué à Madrid. En 1958, il obtint le Prix provincial de sculpture de Flandre-Occidentale. Il travailla principalement le bronze, le marbre et la pierre, avec une préférence pour les figures, torses, bustes et portraits. L’un de ses derniers grands travaux fut une copie de la Madone de Michel-Ange, offerte en 1962 comme cadeau royal au roi Baudouin et à la reine Fabiola lors de leur Joyeuse Entrée à Bruges. L’œuvre est conservée au palais royal de Bruges.

Le parc Magdalenapark
L’œuvre de Taeckens est installée à un endroit chargé d’histoire à Courtrai. Les sources attestent qu’en 1233 un léproserie ou hospice pour lépreux se trouvait déjà sur ce site. Au Moyen Âge, on y isolait les personnes atteintes de lèpre ou de maladies cutanées considérées comme contagieuses. Une chapelle dédiée à sainte Madeleine, patronne de la pénitence, fut ensuite ajoutée. Elle fut détruite par un incendie, reconstruite, puis complètement anéantie pendant la Seconde Guerre mondiale. Entre-temps, le terrain servait de cimetière municipal. Ce n’est qu’en 1955 qu’il fut transformé en parc public — « de Groote Madeleene » — où subsistent encore les ruines de la chapelle. La sculpture de Taeckens, installée lors de l’inauguration du parc, correspondait parfaitement à l’esprit du temps.

Photo: Dieter Van Caneghem

8

Een hart voor Overleie ‣ Luche

Over het kunstwerk

Een hart voor Overleie (« Un cœur pour Overleie »)
Sur la place Sint-Amands, un cœur en marbre rouge repose sur une surface irrégulière en pierre bleue brute. Le cœur semble chaleureux et proche, mais il repose sur un socle irrégulier — un choix délibéré qui traduit à la fois la vulnérabilité et la force du lien communautaire. L’œuvre porte une inscription du poète local Achilles Surinx : « ’t Kloppend hart van Overleie draagt mensen door ’t leven. » (Le cœur battant d’Overleie porte les gens à travers la vie.) Cette phrase poétique exprime la chaleur et la solidarité qui caractérisent le quartier. Réalisée en 2006 à l’occasion du 75e anniversaire de la troupe de théâtre locale De Spatjes, cette sculpture — appelée familièrement « Le Cœur » — rend hommage à leur engagement : les recettes des revues annuelles sont intégralement reversées aux soins de santé et aux personnes dans le besoin à Overleie. Le monument est à la fois un hommage et un symbole de cohésion dans le quartier.

L’œuvre se situe sur la place Sint-Amands, littéralement et symboliquement le cœur d’Overleie. Le choix de cet emplacement ne doit rien au hasard : c’est un lieu de rencontre et de vie collective. Grâce à l’implication forte de De Spatjes et de Buurtwerk Overleie, avec le soutien de la Ville de Courtrai, la sculpture a pu voir le jour. La place a ainsi gagné non seulement un repère visuel, mais aussi un symbole tangible de la fierté locale. « Le Cœur » invite à la rencontre, au souvenir et à la reconnaissance mutuelle.

Luche
L’œuvre a été réalisée par Luche, pseudonyme de Lut Van Calbergh (Waregem, 1949). Formée à l’Académie Royale des Beaux-Arts de Courtrai, elle puise son inspiration dans la nature, la société et les interactions humaines. Son travail joue souvent sur les contrastes — lumière et ombre, vide et volume.

Photo: Dieter Van Caneghem

9

Zonder Titel ‣ Jean-Luc Verpoucke

Over het kunstwerk

Cette sculpture abstraite de 1989, réalisée par Jean-Luc Verpoucke, se compose de deux volumes en pierre bleue, grossièrement taillés, qui semblent délicatement en équilibre l’un sur l’autre. La composition évoque une forme d’équilibre fragile, un caractère typique de l’œuvre de l’artiste. Verpoucke joue consciemment sur les contrastes : la rugosité et le caractère brut de la pierre naturelle s’opposent aux lignes strictes, fluides et presque géométriques qu’il en extrait. Les parties polies créent un subtil jeu de lumière et de réflexion à la surface de la masse robuste du matériau. Il en résulte une sculpture à la fois puissante et vulnérable – un exercice d’équilibre en pierre. Dans son travail, l’artiste explore souvent la tension entre matière et forme, entre chaos et ordre, entre le hasard de la nature et l’intervention du créateur.

L’œuvre était initialement installée dans le jardin du musée Broel à Courtrai. Depuis avril 2022, elle a trouvé un nouvel emplacement public dans le jardin avant de l’ancienne filature De Stoop, le long de la Spinnerijkaai, dans le cadre du projet urbain Beeld in je Buurt (« Une sculpture dans votre quartier »). Cette initiative permet de sortir des œuvres du dépôt patrimonial et de les rendre à nouveau visibles dans l’espace public. Sans titre est désormais librement accessible au public sur un ancien site industriel de Courtrai.

Jean-Luc Verpoucke
Jean-Luc Verpoucke est né à Ypres en 1957. Il a étudié la sculpture à l’Institut Saint-Luc à Gand et vit et travaille aujourd’hui à Hulste (Harelbeke). Depuis 1982, il enseigne à l’Académie Royale des Beaux-Arts de Courtrai et de Bruges.

On retrouve également d’autres sculptures de Verpoucke dans la région, telles que Composiet à Hulste et une sculpture lumineuse au parc du Béguinage à Courtrai. Cette dernière, réalisée en 2010 à l’occasion du 250e anniversaire de l’académie, représente un tracé lumineux de deux hémisphères cérébraux, symbolisant les dimensions créative et rationnelle de l’être humain.

Photo: Dieter Van Caneghem

10

Cirkel en Vierkant ‣ Tine Vindevogel

Over het kunstwerk

Cette imposante sculpture géométrique dialogue de manière singulière avec son environnement. D’un côté, elle occupe clairement l’espace ; de l’autre, elle semble au contraire encadrer et souligner le paysage qui l’entoure. Cercle et Carré se compose de deux formes élémentaires : un carré dans lequel est fixé un cercle avec un maillon (un anneau). Le cercle et le carré sont des opposés, mais ils se maintiennent en équilibre. Le maillon de liaison met en évidence leur relation et, ensemble, ils forment un cadre abstrait pour le paysage en arrière-plan. L’environnement devient ainsi partie intégrante de l’œuvre, qui agit comme un code abstrait répondant à la nature. Cercle et Carré a été créé spécifiquement pour le Centre de Rencontres de Marke. Au début des années 2000, la Ville a pris l’initiative de rendre l’art plus présent dans les sections de la commune. Dans ce cadre, l’œuvre fut installée en 2002 dans l’écrin de verdure du centre.

Tine Vindevogel
La sculpture peut également être perçue comme un bijou monumental, une référence au métier d’origine de l’artiste. Tine Vindevogel (Gand, 1971) a étudié le design de bijoux à l’Institut Saint-Luc et à l’Institut National Supérieur des Beaux-Arts à Anvers, ainsi que l’art du verre à Malines. En 1997, elle a été sélectionnée pour la Biennale Stimulans à Courtrai, puis en 1999 elle a remporté le prestigieux Henry Van de Velde Award pour jeunes talents. En 2010, elle a reçu le Premier Prix lors du Concours quadriennal des Métiers d’Art de la Province de Flandre-Occidentale. Connue principalement comme créatrice de bijoux, Vindevogel travaille également à une échelle monumentale, surtout en fer et en acier. Dans ses œuvres de grand format, elle recherche une satisfaction physique, un sentiment de présence tangible.

Photo: Dieter Van Caneghem

11

Geknielde jongeling ‣ George Minne

Over het kunstwerk

Jeune homme agenouillé
À partir de 1889, George Minne (1866−1941) développa à plusieurs reprises le thème du jeune homme agenouillé dans ses dessins et sculptures. Cette sobre et expressive sculpture en bronze constitue l’une des nombreuses variantes de cette figure, surtout connue grâce au groupe sculptural La Fontaine des agenouillés à Gand.

L’œuvre peut être interprétée de différentes manières. Le jeune homme près de l’eau évoque le mythe du demi-dieu Narcisse, qui tombe amoureux de son propre reflet et se perd dans le désir de l’objet inaccessible de son amour. Isolé, le jeune homme qui s’enlace lui-même, la tête inclinée, suggère l’intériorité et l’humilité, donnant ainsi à la sculpture un caractère mystique, presque religieux.

Les jeunes hommes de Minne remettent aussi en question les rôles de genre traditionnels par leur nudité, leur finesse et leur vulnérabilité. La représentation délicate de ces figures masculines, dans toute leur fragilité et leur tendresse, s’écarte du canon conventionnel et propose une vision alternative — et une compréhension élargie — de la masculinité.

Cette œuvre d’art se trouve dans le jardin intérieur du musée ABBY.

Photo: Dieter Van Caneghem

12

Gepantserd Wezen ‣ Gerard Holmens

202404 Gepantserd wezen Holmens Gerard c Dieter Van Caneghem 1

Over het kunstwerk

Gepantserd Wezen (« Être cuirassé »)
Dans cette sculpture en pierre dure non polie, les éléments figuratifs sont réduits à des formes presque abstraites. La forme évoque quelque chose de vivant, d’organique : un organisme qui manifeste sa propre existence. L’œuvre invite à l’interprétation : que signifie la protection, que signifie la vulnérabilité ? La technique utilisée est celle de la taille directe : le sculpteur taille la pierre directement, sans étapes intermédiaires. Il en résulte un traitement de la matière brut et puissant, où la pierre elle-même prend la parole.

Être cuirassé date de 1977. L’œuvre est installée dans le jardin d’entrée de De Branding, à l’avenue Leeuw van Vlaanderen 23, à Courtrai. De Branding offre un accompagnement résidentiel, de jour et individuel à quelque 45 personnes en situation de handicap. Dans ce contexte, la sculpture prend une dimension plus douce : elle symbolise une personne qui vit protégée et soutenue, et qui peut être elle-même – « sans armure ».

Gerard Holmens
Gerard Holmens est né à Ostende le 29 septembre 1934 et est décédé en 1995 à Moulins, en France. Il a étudié à Ostende, Gand et Anvers, et suivit également des cours à La Grande Chaumière à Paris, notamment auprès de Zadkine.

Beeld in je Buurt – De Branding
En 2020, la Ville de Courtrai a lancé l’appel Beeld in je Buurt (« Une sculpture dans votre quartier ») : il s’agissait de trouver un lieu adéquat en ville pour plusieurs sculptures conservées au dépôt régional du patrimoine Trezoor. Les habitants pouvaient proposer des emplacements. De Branding, située avenue Leeuw van Vlaanderen, a également introduit une candidature. Le petit jardin devant leur bâtiment se prêtait parfaitement à l’installation d’une œuvre. Avec Être cuirassé, une véritable correspondance a été trouvée : tant sur le plan thématique – en lien avec le travail de De Branding – que sur celui du dialogue architectural avec le bâtiment et son jardin. De Branding fait partie du groupe WAAK et propose, dans la région de la Flandre Sud-Occidentale, un accompagnement résidentiel, de jour et individuel à plus de 450 adultes en situation de handicap. Leur programme d’activités vise avant tout à mettre en évidence les talents des personnes en situation de handicap, et à montrer que l’occupation de jour est bien plus qu’une simple thérapie occupationnelle.

Photo: Dieter Van Caneghem

13

De Golf ‣ Olivier Strebelle

Over het kunstwerk

Het kunstwerk ‘De Golf’ was het winnend ontwerp uit de wedstrijd ‘Kunstwerk op het Schouwburgplein’ die in 1996 gelanceerd werd door Stad Kortrijk. De fontein van Olivier Strebelle werd gekozen — en in 2003 geïntegreerd op het plein — omwille van het contrast tussen de ronde vormen van het werk en de strakke vormgeving van het plein. De kunstenaar maakte nooit eerder een fontein en het werk is een primeur in zijn oeuvre. Het werk bestaat uit metalen buizen en spuitmonden op een hellend vlak die een golf verbeelden. Het monumentale werk (gewicht 5 ton) heeft slechts één raakpunt met het hellend vlak en de krachtstraal kan per buis geregeld worden. De complexiteit van de beweging is een technische krachttoer. Ondanks het monumentale karakter van het werk is de fontein zeer bewegelijk en transparant door de vormgeving en de gebruikte materialen.

Olivier Strebelle (Brussel, 1927 — 2017) komt uit een artistiek gezin. Zijn beide ouders waren schilders. Op vijftienjarige leeftijd start hij aan het Nationaal Hoger Instituut Ter Kameren Brussel, waar hij keramiek en beeldhouwkunst volgt. In 1949 richt hij, samen met Alechinsky, Reinhoud, Dotremont en Olyff, de ‘Ateliers du Marais’ op in Brussel (het centrum van de Cobra-beweging). Op zijn twintigste is hij al beroemd en oogst ruim erkenning. Al snel wendt Olivier Strebelle zijn artistieke gaven aan om te doceren in scholen over de hele wereld. Heel wat van zijn werken worden permanent tentoongesteld in grote steden in Europa, de Verenigde Staten en Azië.

14

Ballerina ‣ Stephan Balkenhol

Over het kunstwerk

Op de Veemarkt staat een beeldengroep bestaande uit twee gekleurde bronzen beelden die levensgrote figuren voorstellen: een mannelijke figuur en een ballerina. De ballerina staat sierlijk op een rode bol, hoog verheven op een paal, de man, in alledaagse kledij, staat op een aantal solide gestapelde betonnen schijven van verschillende formaten. Rustig en gelaten overschouwen ze het plein. De beelden zijn aanwezig maar dringen zich niet op aan de toeschouwer. De kunstenaar besliste bij de plaatsing om geen contact te maken tussen de beelden onderling. Ze staren elk een eigen richting uit. Beweging of expressie is bewust weggelaten ten voordele van een innerlijk psychologisch leven. In het oppervlak van de bronzen beelden vinden we sporen die herinneren aan het werkproces van het beitelen in hout. Het is typisch voor Stephan Balkenhol om het beeldhouwen op zich te laten spreken en niet ondergeschikt te maken aan een boodschap of betekenis.

In opdracht van de stad startte Joost Declercq, cultureel bemiddelaar bij De Nieuwe Opdrachtgevers, samen met Buurtwerk Veemarkt in 2003 een overleg met de bewoners van de Veemarkt in functie van de integratie van een kunstwerk in de publieke ruimte. Na verschillende vergaderingen met het buurtwerk en de bewonerswerkgroep van de Veemarkt, werd gekozen voor de Duitse kunstenaar Stephan Balkenhol. Hij creëerde dit werk specifiek voor de Veemarkt, rekening houdend met de wensen van de buurtbewoners.

Stephan Balkenhol (Fritzlar Duitsland, 1957) studeerde aan de Hochschule für bildende Künste Hamburg bij Ulrich Rückriem. Balkenhol is een klassieke beeldhouwer die met beitel en hamer het hout bewerkt. Maar de kunstenaar experimenteert ook met brons waarin we dezelfde schriftuur vinden zoals op zijn houten beelden. Zijn grofgehakte en kleurig beschilderde houtsculpturen zijn evenwel zijn handelsmerk geworden. Het gebruikte materiaal blijft in zijn werk altijd herkenbaar en ook de verflaag verbergt dit niet. Mannen en vrouwen in gewone doen staan centraal in zijn werk. Balkenhol is een toonaangevende hedendaagse beeldhouwer wiens werk in heel wat musea en op openbare plaatsen te zien is.

15

Man ‣ Stephan Balkenhol

Over het kunstwerk

Op de Veemarkt staat een beeldengroep bestaande uit twee gekleurde bronzen beelden die levensgrote figuren voorstellen: een mannelijke figuur en een ballerina. De ballerina staat sierlijk op een rode bol, hoog verheven op een paal, de man, in alledaagse kledij, staat op een aantal solide gestapelde betonnen schijven van verschillende formaten. Rustig en gelaten overschouwen ze het plein. De beelden zijn aanwezig maar dringen zich niet op aan de toeschouwer. De kunstenaar besliste bij de plaatsing om geen contact te maken tussen de beelden onderling. Ze staren elk een eigen richting uit. Beweging of expressie is bewust weggelaten ten voordele van een innerlijk psychologisch leven. In het oppervlak van de bronzen beelden vinden we sporen die herinneren aan het werkproces van het beitelen in hout. Het is typisch voor Stephan Balkenhol om het beeldhouwen op zich te laten spreken en niet ondergeschikt te maken aan een boodschap of betekenis.

In opdracht van de stad startte Joost Declercq, cultureel bemiddelaar bij De Nieuwe Opdrachtgevers, samen met Buurtwerk Veemarkt in 2003 een overleg met de bewoners van de Veemarkt in functie van de integratie van een kunstwerk in de publieke ruimte. Na verschillende vergaderingen met het buurtwerk en de bewonerswerkgroep van de Veemarkt, werd gekozen voor de Duitse kunstenaar Stephan Balkenhol. Hij creëerde dit werk specifiek voor de Veemarkt, rekening houdend met de wensen van de buurtbewoners.

Stephan Balkenhol (Fritzlar Duitsland, 1957) studeerde aan de Hochschule für bildende Künste Hamburg bij Ulrich Rückriem. Balkenhol is een klassieke beeldhouwer die met beitel en hamer het hout bewerkt. Maar de kunstenaar experimenteert ook met brons waarin we dezelfde schriftuur vinden zoals op zijn houten beelden. Zijn grofgehakte en kleurig beschilderde houtsculpturen zijn evenwel zijn handelsmerk geworden. Het gebruikte materiaal blijft in zijn werk altijd herkenbaar en ook de verflaag verbergt dit niet. Mannen en vrouwen in gewone doen staan centraal in zijn werk. Balkenhol is een toonaangevende hedendaagse beeldhouwer wiens werk in heel wat musea en op openbare plaatsen te zien is.

16

Watcher ‣ Inge Dewilde

Watcher website low quality dieter van caneghem

Over het kunstwerk

‘Watcher’ van kunstenares Inge Dewilde is de bewaker van de menselijke ziel en kijkt toe op de fundamentele rechten van de mens. De verticale, fragmentarisch uitgewerkte anonieme figuur, is een verwijzing naar mensen met beperkingen. De beperkingen in de maatschappij worden gesymboliseerd door de onafgewerkte armen en de versmolten benen. Het beeld is anoniem, zonder gezicht, met flarden brons die vervaagd zijn en reflecteren naar de droomwereld. Het beeld is volledig herleid tot zijn enige functie: die van toezichter. Hij is stoer, sterk en straalt rust uit.

Het kunstwerk is geplaatst in 2007 naar aanleiding van de 25e verjaardag van de Kortrijkse afdeling van de serviceclub Soroptimist. Soroptimist International is de grootste internationale organisatie voor vrouwen met een beroep en/of verantwoordelijke functie. Deze organisatie is aanwezig in 120 landen. De doelstellingen van de organisatie zijn het respect voor de rechten van de mens en in het bijzonder de promotie van het statuut van de vrouw en kind. Dit in de geest van vriendschap, dienstvaardigheid en maatschappelijke verantwoordelijkheidszin.

Inge Dewilde (Kortrijk, 1957) studeerde aan het Sint-Lucasinstituut te Gent, en behaalde meerdere onderscheidingen en selecties als beeldend kunstenaar In België en in het buitenland. Zij realiseert haar beelden voornamelijk door ze in brons te gieten met de ‘verloren wastechniek’. Daarnaast is ze ook keramiste. De symboliek speelt een belangrijke rol in haar oeuvre.

17

Untitled (ledsculptuur) ‣ Jean-Luc Verpoucke

Over het kunstwerk

Deze ledsculptuur van kunstenaar Jean-Luc Verpoucke werd geïnstalleerd in 2010 n.a.v. het 250-jarige bestaan van de Kunstacademie. Jean-Luc Verpoucke gaf er les in het atelier beeldhouwen en het atelier steensculptuur in de academie. De sculptuur bestaat uit twee hersenhelften gegoten in kunststof met rode en witte lichtjesIn tegenstelling tot wat men vroeger dacht sturen beide hersenhelften niet elk afzonderlijk bepaalde functies aan maar is er een wisselwerking tussen beiden bij vrijwel elk proces. Wat verschilt is de manier van verwerken van informatie. In de ledsculptuur van Verpoucke licht de rechterhersenhelft afwisselend rood en wit op. Daarmee verwijst de kunstenaar naar de creativiteit, emotie en schoonheid die eerder gelinkt werd aan deze hersenhelft maar ook aan de artistieke opleidingen van de Academie en de leerlingen.

Jean-Luc Verpoucke (°Ieper, 1957) studeerde beeldhouwkunst aan het Sint-Lucasinstituut in Gent en woont en werkt in Harelbeke. In 1982 werd hij leraar aan de Koninklijke Academie van Kortrijk en Brugge. In 1986 was hij laureaat van de nationale beeldhouwwedstrijd A. Vermeylenfonds. Naast het lesgeven heeft Verpoucke heel wat sculpturen vervaardigd, meestal uit steen. Zijn beeldhouwwerken worden geboren uit de confrontatie van het ongevormde , natuurlijke materiaal — de ruwe steen — met een strakke of vloeiende, soms geometrische vormgeving. Vaak is zijn werk een opeenstapeling van verschillende componenten die de suggestie van een labiel evenwicht opwekken.

18

ZieMie Karaboeja ‣ Mie Bogaerts

Over het kunstwerk

KARABOEJA

Wat dacht je.
Ik mag je.
Zoekmie te midden van de markt.
Ziedaar. Ziehier.
Ziemie te midden van de markt.
Call Mie!
Karaboeja voor de kele,
eet er maar vele.

ZieMie (ZIE JE MIJ) is een verrassende wandel- of fietstocht in centrum Kortrijk. Ga op zoek naar de verschillende bronzen beeldjes van beeldend kunstenares Mie Bogaerts (°1968, Kortrijk). Bij elk beeldje hoort een gedicht van Joris Denoo, te beluisteren door de QR-code bij het beeldje te scannen.

Meer informatie? Download de brochure of haal een fysiek exemplaar af bij het infopunt van Visit Kortrijk.

19

Floating Gardens ‣ Michel Desvigne

Over het kunstwerk

De drijvende tuinen van Michel Desvigne vormen zich op de Oude Leie-arm aan de Broeltorens in Kortrijk. Ze accentueren de verlaagde leieboorden langs beide zijden die de indruk geven van een plein, half verhard, half aquatisch. De rivier en kaaien zijn een ideale plek voor waterrecreatie en worden af en toe ook een amfitheater voor allerhande spektakels. Zowel de herinrichting van de kaaien als de eilandjes van Desvigne her-activeren de publieke ruimte van en rond de Leie in het centrum van Kortrijk. De tuintjes zijn kleine, eenvoudige en repetitieve structuren die de natuurlijke beplanting van de Leieoevers vervangen en diverse migraties van vogels en waterorganismen ondersteunen. In dit miniatuur naturalistische waterlandschap lezen we de vergankelijkheid en volgen we de overgang van de seizoenen. ‘Floating Gardens’ roept een drijvend droomlandschap op om te reflecteren op en over het water.

Michel Desvigne is een Franse landschapsarchitect, internationaal gerenommeerd voor zijn rigoureuze en eigentijdse werk en onderzoek. Hij ontwikkelt projecten in meer dan 25 landen. Hij herbekijkt het landschap en probeert de mechanismen te begrijpen die het landschap maken, om het met diezelfde mechanismen dan weer om te vormen en zin te geven. In 2000 kreeg Desvigne de Médaille de l’Académie d’Architecture en in 2011 de Grand Prix de l’Urbanisme. Hij is sinds 2003 ridder in de Franse Orde van Kunst en Letteren en gaf les aan meerdere architectuurscholen ter wereld. Als geograaf en botanicus die op grote schaal werkt, houdt hij van de stad omdat ze veel publieke ruimte biedt, en omdat een goed ontworpen stad met al haar straten, pleinen en parken een maatschappij ook vormgeeft.

20

Le Conscient ‣ Octave Landuyt

Over het kunstwerk

In 2021 lanceerde Kortrijk de actie ‘Beeld in jouw buurt’. Voor heel wat sculpturen die in het Regionaal Erfgoeddepot Trezoor bewaard werden, ging men op zoek naar een passende plek in de stad of de deelgemeenten van Kortrijk. Inwoners kregen de kans om mee te bepalen waar ze beeldhouwkunst in de publieke ruimte willen integreren. Iedereen mocht voorstellen doen, op voorwaarde dat de sculpturen publiek en gratis toegankelijk zijn en op een veilige plaats staan. Het Guldensporencollege campus Kaai diende maar liefst 4 voorstellen in. Een van de 4 gekozen werken is “Le Conscient” van Octave Landuyt. Het is een monumentaal beeld in keramiek met een voorstelling van een hoofd rustend op twee handen. Het werk is gemonteerd op een marmeren sokkel.

Octave Landuyt (Gent 1922) volgde les aan de Kortrijkse Academie en was lesgever aan het Koninklijk Atheneum van Kortrijk en de Normaalschool van Gent. Hij was actief als schilder, keramist, beeldhouwer en ontwerper en behaalde heel wat prijzen en onderscheidingen. Zijn stijl is moeilijk onder één noemer te vatten, maar bevat vaak vervormde menselijke en dierlijke figuren. Zoals in talrijke werken van Landuyt, zijn ook in Le Conscient het surrealisme en de suggestieve kracht van de verbeelding in harmonie.

21

Moeder Aarde II ‣ Ann Deman

Over het kunstwerk

Verbonden door de Leie tussen Sint-Martens Latem en Kortrijk liggen de beeldhouwwerken Moeder Aarde I en II van de Meenense kunstenares Ann Deman. Moeder Aarde II staat voor de oermoeder die ons in contact brengt met onze bestaansgrond, met de aarde die alle leven geeft en neemt. Het half verzonken monumentale bronzen beeld van de vrouw lijkt zich met krachtige en levendige bewegingen los te wrikken uit de aarde. Deze beweging is een worstelen tussen verlangen naar vrijheid en het koesteren van de warmte van de aarde.

Het werk van Ann Deman (Menen, 1969) balanceert tussen het creatief bezig zijn en meditatie. Het intuïtief scheppen vanuit verbondenheid geeft haar beelden hartstocht. Haar meest gekende werken Moeder Aarde I en II zijn een typische uitdrukking van deze energie en gedrevenheid, verbondenheid met de aarde. Haar pad als kunstenaar is atypisch en ze koos niet voor meest evidente weg. De meeste kunstenaars evolueren van kleine naar grote werken. Niet zo bij Ann. Als startend kunstenaar realiseerde ze in 2004 haar eerste imposant beeld Moeder Aarde dat nu de oevers van de Leie te Sint-Martens-Latem opfleurt. Ondertussen ligt haar werk letterlijk tot aan de andere kant van de wereld in Tasmanië.

22

Bazuin ‣ Johan Tahon

Over het kunstwerk

Bazuin van kunstenaar Johan Tahon (°1965, Menen) schalt over de vallei op Hoog Kortrijk. Het werk ontstond naar aanleiding van kunstexpeditie “De Windstoot” georganiseerd door vzw Wit.h, een vereniging die ruimte geeft in de hedendaagse kunst voor wie anders is. De Art Expeditie gaat over de macht van de beperking en werd georganiseerd naar aanleiding van het 20-jarig bestaan van vzw Wit.h. De Windstoot — gebaseerd op een werk van Léon Spilliaert — gaat over gelijkwaardigheid, over een stem geven aan zij die niet gehoord worden. Met een groot aantal kunstenaars, waaronder Johan Tahon, werd nieuw werk gecreëerd samen met een groep outsider kunstenaars.

Johan Tahon maakte een monumentale bronzen sculptuur in de vorm van een bazuin, die sinds juni 2023 permanent in Kortrijk getoond wordt. Wereldwijd en doorheen de tijd, is de bazuin symbolisch voor het uitschallen van het nieuws: goed of slecht. De bazuin kondigt de komst aan van een groot onheil of omgekeerd, bazuint een grote verwelkoming uit. Wie kent niet het beeld van de bazuin blazende engelen bij het laatste oordeel? Wie kent niet het geluid van de sjofar? Je hoort olifanten in de woestijn of misthoorns in de verte.

Kunstenaar Johan Tahon is afkomstig uit Menen en volgde beeldhouwen aan de academie van Kortrijk en later in Gent. Hij maakt veel monumentaal werk in brons en gips en recent ook in keramiek en realiseerde talrijke werken voor de publieke ruimte. De Bazuin is één van zijn zeldzame kunstwerken waar geen mensfiguur in vervat zit.

23

Fontein met vis en kind ‣ Koos Van der Kaaij

Over het kunstwerk

‘Fontein met Vis en Kind’ werd in 1949 vervaardigd door Koos van der Kaaij (1899, Leiden — 1976, Brugge). Het beeld stond oorspronkelijk in de vijver van het Koningin Astridpark. In 2022 werd het park echter heraangelegd waardoor de fontein niet meer in de nieuwe omgeving paste. Via de actie Beeld in jouw Buurt werd er een nieuwe match gevonden tussen het beeld en de Begraafplaats Sint-Jan. In maart 2024 kreeg de fontein zijn nieuwe definitieve plaats in de vijver aan de ingang van de begraafplaats.

Het beeld van een water spuwende vis bij de staart vastgehouden door een kind van Koos van der Kaaij past binnen de artistieke visie van de begraafplaats. Er is al een eerste link met het werk door de verwijzing naar het grafmonument van Léon Beyart-Sioen — ontworpen in 1934 door architect en zoon van, Carlos Beyaert — met een reliëf van Koos van der Kaaij.

De uitzonderlijke waarde van de oudste begraafplaats van de stad zit vervat in haar geschiedenis, haar landschappelijke en architecturale waarde en artistieke kwaliteit. Enkele bekende beeldhouwers zoals Jules Lagae, Ernest Salu, Antoon Van Parys en Godefroid Devreese lieten er prachtige werken na. Beeldhouwers Alfons Noseda en Lieven Colardyn en achitect Jules Carette, voorzagen zelfs hun graf van eigen werk. Het kunstwerk ‘Fontein met Vis en Kind’ is van de hand van Koos van der Kaaij. Jacobus ‘Koos’ was een Nederlandse beeldhouwer die een groot deel van zijn leven in Vlaanderen heeft gewerkt en gewoond. Hij kwam in Kortrijk terecht nadat hem gevraagd werd mee te helpen aan de restauratie van het tijdens de oorlog vernielde Nepomucenusbeeld op de Leiebrug.

24

Heilige Johannes Nepomucenus ‣ Georges Vandevoorde

Over het kunstwerk

Het beeld van de Heilige Nepomucenus stelt de heilige voor met een kruis in zijn armen en een aureool van sterren om zijn hoofd. Het crucifix verwijst naar de marteldood. De vijf sterren herinneren aan de vijf lichtjes die de plaats zouden aangeduid hebben waar het lijk van de heilige zich bevond in het water. Op de sokkel staat een tekst gebeiteld, opgesteld door Jan Soete, die de bewogen geschiedenis van het beeld weergeeft. Het oorspronkelijke beeld is gemaakt door Lieven Heldenberg uit Gent. Waarschijnlijk was dezelfde Lieven Heldenberg ook op een bepaald moment werkzaam in de Sint-Baafskerk. Hij zou o.m. het praalgraf van bisschop Antoon van der Noort gemaakt hebben.

Volgens de wens van de opdrachtgever Leonard-Jozef Surmont werd het eerste beeld met zijn rug naar Frankrijk geplaatst, op de houten brug tussen de Leiestraat en de Budastraat. Kortrijk was toen juist vier jaar lang geteisterd geweest door Franse vijandelijkheden. Het beeld werd in 1749 aan de stad geschonken. In 1882 werd de houten brug vervangen door een stenen brug en verhuisde het beeld naar de Broelkaai. In 1913 werd het beeld op de Broelbrug geplaatst, maar nu met zijn gezicht naar Frankrijk. In 1918, bij de aftocht van de Duitsers, werd de brug opgeblazen en verdween het beeld in de Leie. Het hoofd werd omstreeks 1955 teruggevonden en bevindt zich nu in de collectie van de Stedelijke Musea Kortrijk. In 1922 werd het tweede beeld geplaatst op de Broelbrug. Deze kopie werd gemaakt door de Nederlander Koos van der Kaaij (1899−1976), die toen in het atelier Lelan in Kortrijk werkte. Vóór de inval van de Duitsers in 1940 werd de brug opgeblazen, waardoor de heilige opnieuw in het water terechtkwam. In 1947 werd het beeld bij baggerwerken licht beschadigd bovengehaald. Het bevindt zich momenteel in de tuin van Broelkaai 6 in Kortrijk. Het derde beeld dateert van 1960 en is van de hand van de Kortrijkse beeldhouwer Georges Vandevoorde.

Vandevoorde Georges (Kortrijk, 1878 — Anderlecht, 1964) studeerde aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten Kortrijk waar beeldhouwer Constant Devreese leraar was. Hij debuteerde in het atelier van de Kortrijkse beeldhouwers Jozef Lelan en Victor Sileghem en week vervolgens uit naar een Brussels atelier. Hij kon zich verder vervolmaken in de academie van Brussel onder leiding van de beeldhouwers Juliaan Dillens en Charles Van der Stappen. Hij werkte zeven jaar samen met de befaamde Waalse beeldhouwer Victor Rousseau, die een grote invloed op hem had. Vandevoorde maakte talrijke oorlogsmonumenten en portretbustes.

Kortrijk Art

Over

Over het kunstwerk

Over het kunstwerk

Over het kunstwerk

Over het kunstwerk

Over het kunstwerk

Over het kunstwerk

Over het kunstwerk

Over het kunstwerk

Over het kunstwerk

Over het kunstwerk

Over het kunstwerk

Over het kunstwerk

Over het kunstwerk

Over het kunstwerk

Over het kunstwerk

Over het kunstwerk

Over het kunstwerk

Over het kunstwerk

Over het kunstwerk

Over het kunstwerk

Over het kunstwerk

Over het kunstwerk

Over het kunstwerk

Over het kunstwerk